Որոնում:

Ելույթներ, հոդվածներ եւ հարցազրույցներ - MFA NKR

Ելույթներ, հոդվածներ եւ հարցազրույցներ

ԼՂՀ ԱԳ նախարար Կարեն Միրզոյանի բացառիկ հարցազրույցը Մեդիամաքս-ին- Պարոն նախարար, նախօրեին արված Ձեր հայտարարության մեջ Դուք նշել էիք, որ «կարգավորման գործընթացում իրական առաջընթացի հասնելու համար պարտադիր պայման է հանդիսանում բանակցությունների լիարժեք ձևաչափի վերականգնումը` նրա բոլոր փուլերին ԼՂՀ անմիջական և ուղղակի մասնակցությամբ, որին Ադրբեջանն ամեն կերպ խոչընդոտում է»: Կարելի՞ է ասել, որ Ադրբեջանի նման դիրքորոշումը նվազեցնում է ԼՂՀ ապագա կարգավիճակի շուրջ փոխզիջման հասնելու հնարավորությունը:     

- ԼՂՀ կարգավիճակը վաղուց որոշվել է Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի կողմից ՝ 1991 թ.-ին կայացած անկախության հանրաքվեի ընթացքում` ազատ և օրինական կամարտահայտման միջոցով: Դեպի անցյալ վերադառնալու մասին խոսք լինել չի կարող: ԼՂՀ անկախությունն ու անվտանգությունը չեն կարող առևտրի առարկա լինել, և այդ մասին մենք բազմիցս հայտարարել ենք:

Սրանից ելնելով, մենք գտնում ենք, որ բոլոր ջանքերը պետք է կենտրոնացվեն ԽՍՀՄ փլուզման արդյունքում ձևավորված երկու անկախ պետությունների՝ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության և Ադրբեջանի խաղաղ գոյակցության համար անհրաժեշտ մեխանիզմների և պայմանների մշակման վրա: 

Հենց այս պատճառով մենք գտնում ենք, որ Ադրբեջանի կողմից ներկա իրողությունների արագ ճանաչումը և ԼՂՀ վերադարձը բանակցությունների սեղանին թույլ կտան առաջընթաց ապահովել կարգավորման գործընթացում:

- Ադրբեջանը մշտապես բարձրացնում է այսպես կոչված «օկուպացված» տարածքների հարցը: Ինչպե՞ս եք տեսնում այս հարցի լուծումը:

- Եթե խոսքը գնում է Արցախին պարտադրված պատերազմի արդյունքում ազատագրված տարածքների մասին, ապա դրանք Լեռնային Ղարաբաղի անբաժանելի մասն են կազմում, և տվյալ փաստն ամրագրված է ԼՂՀ Սահմանադրության մեջ: Պետք չէ մոռանալ նաև ԼՂՀ այն տարածքների մասին, որոնք մարտական գործողությունների ընթացքում բռնազավթվել են Ադրբեջանի կողմից և մինչև օրս գտնվում են ադրբեջանական կողմի վերահսկողության տակ:

Խնդիրը պետք է դիտարկել հաշվի առնելով վերոնշյալը, ինչպես նաև պատմական արդարության վերականգման և ԼՂՀ ժողովրդի անվտանգության համակողմանի  ապահովման համատեքստում:  

20.06.2013

ԼՂՀ ԱԳՆ ղեկավարը հարցազրույց է տվել France-24 հեռուստաընկերությանը

Հուլիսի 10-12 Ֆրանսիայում այցով գտնվող Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Կարեն Միրզոյանը հարցազրույց է տվել ֆրանսիական France-24 հեռուստաընկերությանը:

ԼՂՀ ԱԳՆ ղեկավարը պատասխանել է ղարաբաղյան հակամարտության նախապատմությանը, կարգավորման ներկա փուլին և հեռանկարներին, մարդասիրական խնդիրներին, Արցախում տնտեսական իրավիճակին վերաբերող մի շարք հարցերի:

Ներկայացնելով Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի միջև հակամարտության առաջացման պատմությունը՝ Կարեն Միրզոյանը նշել է, որ 1988թ. ղարաբաղյան շարժումը ոչ միայն Հայաստանին միանալու, այլև մարդու իրավունքների, սոցիալական և տնտեսական իրավահավասարության համար մղվող պայքար էր: Սակայն, ինչպես նկատել է ԱԳ նախարարը, երիտասարդության, ուսանողների և աշխատավորների խաղաղ ցույցերին ի պատասխան Սումգայիթում, Բաքվում, Կիրովաբադում և Ադրբեջանի մնացած հայաբնակ քաղաքներում հայերի ջարդեր սկսվեցին, որոնց հետևեց անմիջապես Լեռնային Ղարաբաղի դեմ ուղղված ագրեսիան: 

«Ադրբեջանն առաջին հերթին պետք է փոխի իր դիրքորոշումը. դա մի երկիր է, որն անընդհատ խորացնում է ամեն հայկականի նկատմամբ ուղղված այլատյացությունն ու ատելությունը»,- ասել է Կարեն Միրզոյանը:

Միևնույն ժամանակ նա ընդգծել է, որ հակամարտությունը ուժային լուծում չունի, և պատերազմը ողբերգական հետևանքներ կունենա ամբողջ տարածաշրջանի համար:

ԼՂՀ արտաքին քաղաքական գերատեսչության ղեկավարն անդրադարձել է նաև Արցախի տնտեսական իրավիճակին, գերակա ոլորտներում արձանագրված ձեռքբերումներին և զարգացման հեռանկարներին:

Անդրադառնալով մարդասիրական հարցերին՝ ԱԳ նախարարն ուշադրություն է հրավիրել Արցախում ապրող հայ փախստականների խնդրին, ովքեր, ի տարբերություն ադրբեջանցի փախստականների, զրկված են միջազգային աջակցությունից:

Կարեն Միրզոյանը համոզմունք է հայտնել, որ վաղ թե ուշ գտնվելու է հիմնախնդրի լուծումը, որը կապահովի երկու անկախ պետությունների՝ Լեռնային Ղարաբաղի և Ադրբեջանի անվտանգ զարգացումն ու բարգավաճումը:

Միևնույն ժամանակ ԱԳՆ ղեկավարը նշել է, որ Ադրբեջանի հետ հակամարտության վերջնական կարգավորումը հնարավոր է միայն բանակցություններին ԼՂՀ լիարժեք մասնակցության դեպքում:

ԼՂՀ ԱԳՆ ղեկավարը հարցազրույց է տվել «Эхо Москвы» ռադիոկայանին

     03.05.2013

Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար Կարեն Միրզոյանը հարցազրույց է տվել «Эхо Москвы» ռադիոկայանին, որը հեռարձակվել է ս.թ. մարտի 4-ին: Նա պատասխանել է լրագրող Եվգենի Բունտմանի մի շարք  հարցերի, որոնք, մասնավորապես, վերաբերում էին Լեռնային Ղարաբաղի և Ադրբեջանի միջև հակամարտության կարգավորման ներկա փուլին ու հեռանկարներին և արտաքին քաղաքականության հարցերում  ԼՂՀ դիրքորոշմանը:

«Ցավոք, բանակցային գործընթացում մենք չենք կարող արձանագրել այնպիսի առաջընթաց, որ կցանկանայինք  տեսնել...Եվ կարծում ենք, առաջին հերթին դա պայմանավորված է նրանով, որ Լեռնային Ղարաբաղը, որպես լիարժեք կողմ, ներգրավված չէ բանակցային գործընթացում»,- մասնավորապես, ասել է արտաքին գերատեսչության ղեկավարը՝ ընդգծելով, որ Լեռնային Ղարաբաղի լիարժեք մասնակցությունը հակամարտության կարգավորման գործընթացին, ընդ որում այդ գործընթացի բոլոր փուլերին, հնարավորություն կտա իրական առաջընթաց ապահովել և հասնել վերջնական նպատակին՝ Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի միջև հակամարտության կարգավորմանը:

Կարեն Միրզոյանը նկատել է, որ կա ընդհանուր ըմբռնում այն բանի շուրջ, որ Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի կամարտահայտությունը պետք է անկյունաքարային դերակատարություն ունենա: «Այդ կամքը անպայման պետք է հաշվի առնվի»,- նշել է ԼՂՀ ԱԳՆ ղեկավարը:

Պատասխանելով ԼՂՀ ճանաչման հնարավորությունների վերաբերյալ հարցին՝ Կարեն Միրզոյանն ասել է. «Ես վստահ եմ, որ վաղ, թե ուշ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը կդառնա միջազգային հանրության լիարժեք անդամ»: Ընդսմին նա ընդգծել է, որ ԼՂՀ ճանաչումը թույլ կտա ավելի բարենպաստ պայմաններ ստեղծել Ադրբեջանի և Լեռնային Ղարաբաղի միջև հակամարտության կարգավորման համար: 

Անդրադառնալով հակամարտության կարգավորման հայեցակարգին՝ ԼՂՀ ԱԳ նախարարը նշել է, որ Լեռնային Ղարաբաղի համար անընդունելի է, երբ հակամարտության կարգավորման առանձին տարրեր հանվում  են ընդհանուր համատեքստից և դիտարկվում միանգամայն այլ՝ բանակցային գործընթացի ընդհանուր ուղղությունից տարբերվող տեսանկյունից:

«Մեր դիրքորոշումը եղել և մնում է նույնը. բանակցային գործընթացը, բանակցային սեղանին դրված բոլոր հարցերն անբաժանելի են իրարից, դրանք պետք է քննարկվեն և դրանց պետք է լուծումներ տրվեն միաժամանակ»,- ընգծել է Կարեն Միրզոյանը:

ԼՂՀ ԱԳՆ ղեկավարի հարցազրույցին ամբողջությամբ կարող եք ծանոթանալ հետևյալ հասցեով՝

www.echo.msk.ru/guests/807252-echo/ 

Ղարաբաղյան կարգավորման հարցում Բաքվի դիրքորոշումը քաղաքական կեղծարարություն է և կատակերգություն

2011-12-30 10:04

 REGNUM լրատվական գործակալության հարցազրույցը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարի պաշտոնակատար Վասիլի Աթաջանյանի հետ:

REGNUM. Պրն. Աթաջանյան, չնայած միջազգային սկզբունքներն ունեն բացարձակ հավասարազոր նշանակություն, Ադրբեջանի դեպքում տարբեր մակարդակի քաղաքագետներ ոչ հազվադեպ նշում են պետության տարածքային ամբողջականության սկզբունքը, իսկ ժողովուրդների ինքնորոշման իրավունքը, որը Լեռնային Ղարաբաղը  փաստորեն իրականացրել է, հիշատակվում է լոկ միջազգային իրավունքի այլ հիմնարար սկզբունքների և նորմերի թվում: Որքանո՞վ է դա արտացոլում  իրականությունը:  

-          Հենց սկզբից ուզում եմ նշել, որ Լեռնային Ղարաբաղի անկախությունը և Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը գտնվում են  իրավական տարբեր հարթություններում: ԼՂՀ անկախությունը ոչ մի կերպ չի խախտում Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը, ամենից առաջ այն պատճառով, որ Լեռնային Ղարաբաղը երբեք չի եղել ադրբեջանական անկախ պետության մի մասը, և միայն խորհրդային շրջանում է, որ այդ հայկական երկրամասը բնակչության կամքին հակառակ բռնակցվել է Ադր.ԽՍՀ-ին:

ԼՂՀ կազմավորման միջազգային-իրավական հիմքերն անբասիր են: Նախկին Ադրբեջանական ԽՍՀ տարածքում, միջազգային իրավունքին և ԽՍՀՄ այդ ժամանակների օրենսդրությանը լիովին համապատասխան կազմավորվել են երկու անկախ պետություն` Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը և Ադրբեջանի Հանրապետությունը: Լեռնային Ղարաբաղը հաստատակամ և վճռական արտահայտվել է իր ապագայի վերաբերյալ, և 1991թ. հանրաքվեի արդյունքում ժողովրդի կողմից կայացված և 2006թ. սահմանադրության ընդունմամբ ամրագրված`  անկախության մասին որոշումից բացի  ցանկացած այլ որոշում` անհնար է:  Մեզ համար անընդունելի է կարգավորման ցանկացած մոդել, որը կարող է հարցականի տակ դնել մեր ժողովրդի պատմական ընտրությունը: ԼՂՀ նախագահ Բակո Սահակյանը  տարբեր մակարդակների հանդիպումների ժամանակ բազմիցս ընդգծել է, որ Արցախի անկախությունը և նրա ժողովրդի անվտանգությունը ենթակա չեն շահարկման:

Անհրաժեշտ է նաև նշել, որ ի տարբերություն Ադրբեջանի, որտեղ իշխում են միջնադարյան սուլթանությունը և իշխանությունը հորից որդուն փոխանցելու կլանային ձևը, ԼՂՀ-ն իր կազմավորման պահից որդեգրել է ժողովրդավարական այնպիսի պետության կառուցմանը միտված ուղեգիծ, որտեղ ապահովված լինեն իր քաղաքացիների բոլոր իրավունքներն ու ազատությունները: ԼՂՀ  ղեկավարությունը նպատակադրված է շարունակել հանրապետության, նրա ժողովրդավարական ինստիտուտների  համակողմանի զարգացման հետևողական  ուղեգիծը և բազմիցս   հայտնել  է, որ  պատրաստակամ է փոխշահավետ համագործակցություն հաստատել բոլոր շահագրգիռ կողմերի հետ:

Ուրախալի է, որ ժամանակի ընթացքում համաշխարհային հանրությունը, այդ թվում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները ավելի ու ավելի են հակվում դեպի ԼՂՀ ինքնուրույն գոյության փաստի ճանաչումը: Արցախի ժողովուրդն ապացուցել է իր  իրավունքը` ունենալ  ինքնիշխան պետություն, որն էլ դրսևորել է պատասխանատվություն ստանձնելու, միջազգային պարտավորություններ կատարելու, ընդսմին` միակողմանի կարգով, իր ունակությունը: ԼՂՀ միջազգային ճանաչմամբ` ամրագրված կլինեն առկա իրողությունները:

REGNUM. Այդուհանդերձ, պաշտոնական Բաքուն, ուռճացնելով ՙ20 տոկոս բռնազավթված տարածքների՚ և ՙ1 միլիոն փախստականների՚ թեման, տարբերություն չի տեսնում բուն Լեռնային Ղարաբաղի և ՙբռնազավթված՚ տարածքների միջև: Այդօրինակ մոտեցումը ինչպե՞ս է անդրադառնում բանակցային գործընթացի վրա: 

-           Բաքվի այդ արատավոր քաղաքականությունը փաստորեն բանակցային գործընթացը կանգնեցրել է փակուղու առաջ: Ադրբեջանական կողմը պետք է իր մեջ ուժ գտնի հրաժարվելու այնպիսի տեխնոլոգիաներից ու կարծրատիպերից, որոնք աղավաղում են ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության էությունը, քանի որ իրավիճակը քարոզչական նպատակներով օգտագործելը ծայրաստիճան անթույլատրելի է և վտանգավոր:

Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմ  ՙվերադարձնելու՚ մասին խոսակցություններն անհեթեթ են: Իրեն հարգող քաղաքական գործիչը կամ քաղաքագետը չի կարող ենթադրել, որ այն դեպքում, երբ փաստորեն բոլոր հետխորհրդային պետությունները ձգտում են դեպի ժողովրդավարական Եվրոպայի կողմը, Լեռնային Ղարաբաղը պետք է ձգտի դեպի Ադրբեջան, որը մերժում է առկա իրողությունները, իր երկրում կոպտորեն խախտում ազգային փոքրամասնությունների իրավունքները և առհասարակ, մարդու տարրական իրավունքները, այդ ամենից բացի էլ հնչեցնում  ԼՂՀ ֆիզիկական բնաջնջման սպառնալիքներ:

Պաշտոնական Բաքվի կողմից գրավյալ տարածքների հիմնախնդիրը միջազգային հանրությանը  մատուցվում է իբրև հայկական ագրեսիայի հետևանք, մինչդեռ այն հանդիսանում է ուղղակի հետևանքը  հենց  Ադրբեջանի  կողմից ձեռնարկված ագրեսիայի, որն ուղղված է ազատության իր իրավունքի մասին հայտարարած ազգային-պետական կազմավորման դեմ:

Ադրբեջանական իշխանությունների հանրահայտ քարոզչական պիտակներից մեկն էլ դրանք են` ՙ20 տոկոս բռնազավթված տարածքներըՙ և  ՙ1 միլիոն փախստականները՚: Իրականում պատկերը այսպիսին է. ԼՂՀ Պաշտպանության բանակի կողմից գրավյալ տարածքների ընդհանուր մակերեսը  կազմում է  7059 քառ.կմ այն դեպքում, երբ 1991թ. սահմաններում Ադրբեջանի  Հանրապետության   ընդհանուր տարածքը հավասար է 81100 քառ.կմ: Պարզ թվաբանական գործողությունը ցույց է տալիս, որ ԼՂՀ հարակից յոթ շրջանների մակերեսը կազմում է նշված տարածքի ընդամենը 8,7 տոկոսը: Եվ հակառակը, ադրբեջանական զորքերը բռնազավթել են ԼՂՀ տարածքի շուրջ 1041 քառ. կմ` Շահումյանի շրջանը  /600 քառ.կմ/, Մարտակերտի և Մարտունու շրջանների մի մասը,  Գետաշենի ենթաշրջանը: Այդքանը կազմում է ԼՂՀ տարածքի  շուրջ 19 տոկոսը: Պետք է նաև հաշվի առնել, որ Ադրբեջանի կողմից 1991-1994 թ.թ. պարտադրված պատերազմը ստեղծել է մի նոր իրավիճակ, մասնավորապես, փոփոխելով պետությունների միջև ընկած սահմանները:

Ինչ վերաբերում է ադրբեջանցի  փախստականների թվաքանակին, ապա ԵԽԽՎ բանաձևում /2006 թվականի ապրիլ/ արտացոլված են փախստականների հարցերով ՄԱԿ -ի գերագույն հանձնաժողովի /UNHCR/ հավաստի տվյալները, որոնց համաձայն` Ադրբեջանում փախստականների և տեղափոխված անձանց ընդհանուր թիվը  կազմում է մոտ 590 հազար հոգի, այսինքն ԱՀ բնակչության պաշտոնական  քանակության շուրջ 8 տոկոսը: Ընդսմին, ԼՂՀ-ում փախստականների և տեղափոխված անձանց թիվը կազմում է 33 տոկոս, կամ 61 հազար հոգի: Այսպիսով, ՙԱդրբեջանում 1 միլիոն փախստականների՚ մասին  հայտարարությունը ադրբեջանական քարոզչության  նույնպիսի  առասպել է, ինչպես որ ՙԱդրբեջանի 20 տոկոս բռանազավթված տարածքների՚ մասին հայտարարությունը: 

REGNUM.  Վերջերս  տարբեր  մակարդակներում ակտիվորեն քննարկվում էր ադրբեջանցի փախստականներին Լեռնային Ղարաբաղ վերադարձնելու թեման… 

-           Ադրբեջանական կողմը պնդում է  փախստականների վերադարձը, սակայն միևնույն ժամանակ խոսք անգամ չի հնչում մոտավորապես կես միլիոն հայ փախստականների այդ նույն վերադարձի մասին, ովքեր հարկադրված էին լքել Ադրբեջանը` 1988-90 թվականներին այդ երկրի իշխանությունների կողմից իրականացված հալածանքների  և էթնիկ  զտումների, ինչպես նաև ԼՂՀ նկատմամբ  սանձազերծված լայնածավալ պատերազմի  հետևանքով: Այստեղ անհրաժեշտ է ապահովել համարժեք մոտեցում, հիմնախնդրի համալիր քննարկում:

Իրավիճակն այսօր միանշանակ ընդունելի չէ փախստականների վերադարձի համար, այդ բանը հնարավոր է միայն հակամարտության քաղաքական կարգավորման հասնելուց, ԼՂՀ կարգավիճակի հարցը լուծելուց, ինչպես նաև սոցիալական համալիր խնդիրները լուծելուց հետո: Ինչ վերաբերում է նյութական և բարոյական վնասի փոխհատուցման հարցին, ապա ադրբեջանական կողմը,  որպես ագրեսոր, պատասխանատվություն է կրում բոլոր փախստականներին` անկախ ազգությունից, փոխհատուցում տրամադրելու մասով:

REGNUM.  Դուք ինչպե՞ս եք պատկերացնում Լեռնային Ղարաբաղի և Ադրբեջանի միջև  պետական սահմանների  հարցի վերջնական լուծումը: 

-           Փաստացի սահմանները, որպես կանոն, որոշվում են պատերազմական գործողությունների ավարտից հետո,  սահմանազատիչ գծի  տեսքով: ԼՂՀ ներկայիս սահմանները, ինչպես արդեն նշեցի, հանդիսանում են Լեռնային Ղարաբաղի կողմից Ադրբեջանի ագրեսիան հետ մղելու հետևանք: Պատմական տեսանկյունից` Լեռնային Ղարաբաղի հետպատերազմական տարածքը հանդիսանում է հին Արցախի մի մասը: Պաշտպանա-ռազմավարական տեսակետից` մեզ պարտադրված պատերազմի ընթացքում գրավված տարածքները կազմում են անվտանգության գոտի:

Իրավական տեսանկյունից` Լեռնային Ղարաբաղի տարածքը և սահմանները  որոշելիս  երբևէ  հաշվի չեն առնվել  պատմական, ազգային, մշակութային և կրոնական հանգամանքները: ԽՍՀՄ օրոք այդ սահմանները, ցավոք, որոշվել են խորհրդային Ադրբեջանի կողմից կամայական ձևով` ներառելով Արցախի ավելի քիչ տարածք, ընդսմին այնպես, որպեսզի ինքնավար մարզը դառնա անկլավ Ադրբեջանի ներսում: Վերադարձ դեպի անցյալ չի կարող լինել` ոչ կարգավիճակի, ոչ էլ սահմանների հարցում: ԼՂՀ սահմանները պետք է ապահովեն հանրապետության անվտանգությունը բոլոր հարթություններում:

REGNUM.  Այսօր շատ է խոսվում հակամարտության կողմերի միջև վստահության միջոցների մշակման անհրաժեշտության շուրջ: Ի՞նչ է ենթադրվում դրա տակ: 

-           Հայկական կողմերը հակամարտության ողջ ընթացքում հանդես են եկել հակամարտության կողմերի միջև վստահության միջոցների ամրապնդմանն ուղղված նախաձեռնություններով` թույլ չտալ հրադադարի ռեժիմի խախտում, վերջ տալ ՙնշանառուական պատերազմին՚, հաստատել ուղղակի շփումներ կողմերի միջև, հրաժարվել ԶԼՄ-ների թշնամական հրապարակումներից և այլն:

Մենք այսօր ևս պատրաստ ենք համագործակցության` նպատակ ունենալով թույլ չտալ սահմանամերձ գոտու անտառզանգվածների և վարելահողերի հրկիզումներ, համատեղ օգտագործել ջրային պաշարները, ապահովել փոխադարձ երաշխիքներ օդային տարածության օգտագործման հարցում, պահպանել պատմա-ճարտարապետական հուշարձանները, իրականացնել համատեղ նախագծեր օդերևութաբանության, սեյսմոլոգիայի և այլ ոլորտներում: Կարիք կա ակտիվացնել շփումները գերիների, աճյունների փոխանակման, անհայտ կորածների որոնման հարցերում: Ավաղ, մեր նախաձեռնությունները աջակցություն չեն գտնում հարևան պետությունում: Պաշտոնական Բաքուն, ցավոք, քաղաքականացնում է մարդասիրական խնդիրները:

REGNUM. Բանակցային գործընթացը դժվար է առաջ ընթանում: Որ՞ն է գլխավոր պատճառը:  

-           Վաղուց պաշտոնական Բաքուն հմտորեն օգտագործում է բանակցային գործընթացը իր շահադիտական  նպատակներով, մոլորության մեջ գցելով միջազգային կազմակերպություններին և շեղելով նրանց ուշադրությունը հիմնախնդրի էությունից: Ցավոք, Ադրբեջանը  կարգավորման գործընթացին մասնակցում է ոչ թե հակամարտության լուծման փոխընդունելի մեխանիզմ գտնելու նպատակով, այլ Հայաստանի և Արցախի դեմ լայնածավալ քարոզչական պատերազմ վարելու համար: Եվ այդ պատերազմը տարեցտարի ընդարձակվում է` կիրառելով կեղծարարության, սադրանքների, ռևանշիստական սպառնալիքների նորանոր այլանդակ մեթոդներ:

Ադրբեջանի կողմից փորձեր են արվում վերափոխել հակամարտության կարգավորման գործընթացը` այն տեղափոխել ՄԱԿ-ի, Եվրոպայի խորհրդի, Եվրախորհրդարանի և միջազգային այլ  կազմակերպությունների հովանու ներքո: Մինչդեռ միջազգային կազմակերպություններին, պետություններին, քաղաքական գործիչներին ուղղված` Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը ճանաչելու մասին  ադրբեջանական կողմի պահանջը վերածվում է քաղաքական կեղծիքի, իսկ ԼՂՀ այցելող քաղաքացիներին ՙանցանկալի անձ՚ հայտարարելը` կատակերգության: Ադրբեջանի դիրքորոշման մեջ իսպառ բացակայում է անգամ ակնարկն այն մասին, թե նա պատրաստ է գնալ փոխզիջման կամ թեկուզ ինչ-որ զիջումների: Դա մի ավելորդ անգամ հաստատում է այն փաստը, որ պաշտոնական Բաքուն չի ցանկանում լուծել ղարաբաղյան հիմնախնդիրը, իսկ ձախողելու  համար մեղքը փորձում է բարդել Հայաստանի վրա:

REGNUM. Ձեր կարծիքով, ի՞նչը կարող է բանակցային գործընթացը դուրս բերել ներկա կացությունից: 

-           Բանակցությունների լիարժեք ձևաչափի վերականգնումը` ԼՂՀ անմիջական և լիարժեք մասնակցությամբ: Մենք կարծում ենք, որ ղարաբաղյան հակամարտության լուծում գտնելու առավել լավագույն տարբերակը ուղղակի բանակցություններն են ԼՂՀ և Ադրբեջանի միջև, մանավանդ որ մինչև 1997 թվականը ադրբեջանական ղեկավարությունը շփումներ է ունեցել անմիջապես ԼՂՀ հետ, ինչը վկայում են ԼՂՀ և Ադրբեջանի պաշտոնատար անձանց կողմից ստորագրված բազմաթիվ փաստաթղթերը:

Ղարաբաղն է եղել Ադրբեջանի կողմից պարտադրված պատերազմի թիրախը, հակամարտության հիմնական կողմը, հետևաբար և նա պետք է լինի բանակցությունների սուբյեկտ: ԼՂ կարգավիճակը, որպես հակամարտության լիարժեք կողմ, ամրագրված է հրադադարի մասին 1994 թվականի Բիշքեկի արձանագրության մեջ, որը ստորագրել են երեք կողմերը` Լեռնային Ղարաբաղը, Հայաստանը և Ադրբեջանը, ԵԱՀԽ 1994 թ. Բուդապեշտի գագաթնաժողովում, ինչպես նաև ԵԱՀԿ ղեկավար խորհրդի 1-ին հանդիպմանը գործող նախագահի` 1995 թ. մարտի 31-ի Պրահայի եզրակացության մեջ: Ըստ այդ փաստաթղթերի` ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործուն մեխանիզմը պետք է լինեն լիարժեք  ձևաչափային բանակցությունները  Լեռնային Ղարաբաղի մասնակցությամբ: Ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման ներկա  ձևաչափը` առանց ԼՂ մասնակցության, խախտում է հակամարտության երեք կողմերի մասին ԵԱՀԿ պաշտոնական որոշումները և չի կարող հաջողության հասնել:

Ղարաբաղյան կողմի լիարժեք մասնակցության կարևորությունը ըմբռնում են նաև ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահները, ովքեր ընդգծում են բանակցային գործընթացում ԼՂՀ ներկայացուցիչների ներգրավման անհրաժեշտությունը հակամարտության վերջնական լուծման համար: Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ղեկավարությունը  համարում է, որ անհրաժեշտ է շուտափույթ կարգավորել հակամարտությունը և համագործակցություն հաստատել հակամարտող կողմերի միջև: Տարածաշրջանի բոլոր երկրները պետք է շահագրգռված լինեն Հարավային Կովկասում վերջնական խաղաղության և կայունության հասնելու մեջ, ինչի շնորհիվ հնարավոր կլինի օգտագործել տարածաշրջանային համագործակցության ողջ ներուժը:

 

Ադրբեջանցի պատմաբան. Մինչեւ 1930-ական թվականները <<ադրբեջանցիներ գոյություն չեն ունեցել>>
10.08.2009 20:10 
/PanARMENIAN.Net/<<Ոչ մի ազգային գաղափար լինել չի կարող, քանի դեռ մենք չենք կողմնորոշվել մեր ազգային ինքնության պահպանման հարցում>>,- ադրբեջանական <<Հայելի>> թերթի շաբաթօրյա համարում հրապարակած իր <<Ո՞վ ենք մենք, ումից ենք սերում եւ ուր ենք գնում>> հոդվածում հայտնում է ԱԳԱԱ Ձեռագրերի ինստիտուտի բաժնի վարիչ, պատմական գիտությունների դոկտոր Ֆարիդ Ալեքփերլին:
Ալեքփերլին հայտնում է, որ մինչեւ 1930-ական թվականների ստալինյան ռեֆորմները <<Ադրբեջան>> պարզապես գոյություն չի ունեցել եւ նման անվանումը կցվել է Ստալինի կամքով, ինչդեռ 1918-1920թթ. Ադրբեջանի Ժողովրդավարական Հանրապետության  եւ Խորհրդային Ադրբեջանի ժողովրդի պաշտոնական անվանումն ընդհուպ մինչեւ 1936թ. եղել է turk:
<<Կորցնելով ազգային ինքնությունը` մենք ընկղմվեցինք վեճերի մեջ այն մասին, թե ով ենք մենք`շումերների, ալբանացիների, միդացիների, թե մեկ այլ ժողովրդի հետնորդները: Այդ հոգնեցուցիչ ու հիմար վեճերը վերջ չունեն ու չեն էլ ունենա, քանի դեռ մենք չենք կանգնել բնական պլատֆորմի վրա եւ չենք ճանաչում, որ <<ադրբեջանցի>> արհեստական, անդեմ անվան տակ կոծկված են իրական էթնոսներ` հիմնականում թուրքեր, ինչպես նաեւ քրդեր, թալիշներ, թաթեր, լեզգիներ եւ այլն>>,- արձանագրում է ադրբեջանցի պատմաբանը:
<<Մեզ մինչեւ օրս <<թուրք> են անվանում հայերը, պարսիկները եւ այլ ժողովուրդներ>>,- ընդգծում է Ալեքփերլին:  Պատմաբանը վստահ է, որ ոչ ոք իրենց չի շփոթի Թուրքիայի թուրքերի հետ, եւ օրինակ է բերում արաբական պետությունները, ինչպես նաեւ Իրանի ադրբեջանցիներին, որոնք << դարեր ի վեր իրենց turk են անվանում, բայց այդպես էլ թուրքական թուրքերի չեն վերածվել ու չեն էլ վերածվի>>:
Ալեքփերլին մտավախություն է հայտնում, որ <<ադրբեջանցի>> արհեստական էթնոանվան յուրացման արդյունքում ազգային ինքնության կորուստը հանգեցնում է ուծացմանն ու ժողովրդի ազգային դեմքի կորստին, նրա ռուսիֆիկացմանը, արեւմտացմանը, մանկուրտիզացմանը եւ այլն, հատկապես ժամանակակից աշխարհում իրականացվող գլոբալիզացիայի քաղաքականության ճնշման ներքո:
The New York Times-ի արխիվները ստի ու քարոզչության աղբյուր՝ Ադրբեջանի, եւ ճշմարտության աղբյուր՝ Հայաստանի համար
14:22 / 25.07.2009
Հայկարամ Նահապետյան
Վերջնականապես իր ընթերցողներին համոզելով, որ հայ գրող եւ հասարակական գործիչ Զորի Բալայանը «Մեր ոգու վերածնունդը» վերնագրով մենագրության մեջ իբր պատմում է հայերի կողմից ադրբեջանցի գերիների նկատմամբ հաշվեհարդարի մասին (1) (այսպիսի գիրք ընդհանրապես գոյություն չունի), «հայտնաբերելով» այդ հրաշք-գիրքը հրատարակող ընկերությունը՝ «Վանաձոր» (Հայաստանում նման հրատարակչություն չկա), հայտարարելով, թե հունգարահայերի «Հայաստան» միությունը պահանջում է, որ ադրբեջանական բանակի սպա Ռամիլ Սաֆարովը  մահապատժի ենթարկվի Հայաստանի մայրաքաղաք Երեւանում (2) (հունգարական պետությունում նման կազմակերպություն գոյություն չունի), եւ ներքին հասարակությանը հետեւողականորեն հավաստիացնելով, թե Հայաստան պետությունն աշխարհի քարտեզին առաջին անգամ հայտնվել է 1918-ի մայիսի 28-ին. (թողնենք առանց մեկնաբանությունների), Ադրբեջանն այժմ էլ անցել է “The New York Times” ամերիկյան թերթի արխիվներին:
Այս տարվա մարտի 29-ին «Day.az»-ը հրապարակեց տեղեկատվական, իսկ ավելի ճիշտ, ապատեղեկատվական պատերազմի ադրբեջանցի “գեներալների” վերջին գլուխգործոցը: Ադրբեջանական ինտերնետ-ռեսուրսում ներկայացված The New York Times-ի 1920թ.օգոստոսի 4-ի համարից մեջբերված հոդվածը իբր կոչված էր համոզիչ կերպով ապացուցելու, որ Ղարաբաղն ու Զանգեզուրը առաջին հանրապետության տարիներին՝ 1918-20թթ. մտնում էին Ադրբեջանի կազմի մեջ:
«Հայտնաբերվել է այդ տարածքների՝ Ադրբեջանի դեմոկրատական հանրապետությանը պատկանելու եւ այս փաստի միջազգայնորեն ճանաչված լինելու եւս մեկ պատմական փաստ»,- գրում է «Day.az»-ն ու ներկայացնում New East Relief ամերիկյան հումանիտար կազմակերպության մամուլի հաղորդագրությունը, որ հրապարակվել է ամերիկյան օրաթերթում: Եւ այսպես, ի՞նչ է իրականում հաղորդել New East Relief-ը: Կազմակերպության ներկայացուցիչը գրում է, որ «հայերով բնակեցված Ղարաբաղն ու Զանգեզուրը չէին ղեկավարվում Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կողմից, քանի որ կտրված էին հայկական հանրապետության մյուս մասերից՝ ճանապարհների եւ կոմունիկացիաների բացակայության պատճառով»: Ահա, եւ վերջ: Հետաքրքիր կլիներ իմանալ, թե այդ տեքստի որ հատվածն է պարունակում Ադրբեջանին պատկանելու «պատմական ապացույց», ինչպես գրում է «Day.az»-ը: Անկեղծ ասած, «Ադրբեջան» բառն ընդհանրապես չի էլ գործածվել հաղորդագրության ողջ տեքստում:
Ինքնըստինքյան, 1918-20թթ. կոմունիկացիոն համակարգների անբավարար զարգացվածության պայմաններում լեռնային տարածքներն ավելի դժվար էին կառավարվում հայկական իշխանությունների կողմից, եւ այդ պատճառով ժամանակ առ ժամանակ այնտեղ էին գործղուղվում լայն լիազորություններով ներկայաուցիչներ, որոնք կառավարում էին տեղում՝ Երեւանից որոշ ինքնավարություն ունենալով: Զանգեզուրի ղեկավարը Գարեգին Նժդեհն իշխանությունը պահպանեց մինչեւ 1921թ. հուլիս, մինչդեռ բուն Երեւանում արդեն կես տարուց ավելի խորհրդային կարգեր էին: Ընդհանրապես, ժամանակագրական առումով Զանգեզուրը դարձավ Հարավային Կովկասի վերջին կետը, որտեղ խորհրդային կարգեր հաստատվեցին:
Այնուամենայնիվ վերադառնանք «The New York Times»-ի արխիվին: Թերթի բոլոր համարները սկսած առաջին թողարկումից (1856 թվականին սեպտեմբերի 18) սկանավորվել են ու մատչելի են թվայնացված ֆորմատով ԱՄՆ Կոնգրեսի ու մի շարք այլ գրադարանների սերվերներում: Մշակվել է որոնման ճկուն համակարգ, եւ հաշված վայրկյանների ընթացքում համակարգիչը կարող է գտնել նշված թեմայի վերաբերյալ թերթի բոլոր հոդվածները: Կարելի է պնդել, որ հենց «Karabakh» բառով էլեկտրոնային որոնում կատարելով է ադրբեջանական կողմը գտել վերը նշված հոդվածը, քանի որ այլ կերպ արխիվում կողմնորոշվելը ծայրահեղ դժվար է:
Կոնգրեսի գրադարանում մեկ երկու օր աշխատելով հեշտությամբ կարելի է պարզել, որ թերթում չկա ոչ մի հոդված, որտեղ Ղարաբաղը, Զանգեզուրը կամ Նախիջեւանը պատմական որեւէ ժամանակահատվածում հիշատակվեն որպես Ադրբեջանի մաս: Միանգամայն բնական է` եթե նման որեւէ փաստաթուղթ լիներ, Բաքուն անհապաղ այն կօգտագործեր քարոզչական նպատակներով:
Եվ ի՞նչ է գրում «The New York Times»-ը Ղարաբաղի մասին 1918-21 թվականներին: 1920 թվականի հուլիսի 26-ին «Բոլշեւիկներն առաջ են ընթանում, որպեսզի միանան թուրքերին» վերնագրով հոդվածում կարդում ենք. «Բոլշեւիկների զգալի ուժերը հատել են Հայաստանի Ղարաբաղի շրջանը (overruning the Karabagh district of Armenia) թուրք ազգայնականների հետ միավորվելու ակնհայտ մտադրությամբ» (3):
1918 թվականի մարտի 17-ին 19-րդ դարի ռուս-պարսկական եւ ռուս-թուրքական պատերազմների մասին հոդվածում կարդում ենք. «…Կարսի, Էրիվանի եւ Ղարաբաղի հայկական մարզերը միացվել են Ռուսաստանին» (4):
1919 թվականի հուլիսի 19-ին ԱՄՆ զինված ուժերի մայոր Ջոզեֆ Գրինը Թիֆլիսից զեկուցում է. «Թուրքերն ու թաթարներն առաջ են շարժվում Ղարաբաղի եւ Ալագյազի ուղղություններով: Ռուսահայաստանի զգալի մասը օկուպացված է: Հայաստանի կառավարությունը զորահավաք է հայտարարել» (5):
1921 թվականի մարտի 16-ին, Հայաստանում բոլշեւիկների դեմ ապստամբության ժամանակահատվածում, “New York Times”-ը գրում է. "Հայաստանի վարչապետ Սիմոն Վրացյանն իր հեռագրում հայտնում է. «Բոլշեւիկները լիակատար պարտություն են կրել եւ ողջ երկիրը, Ղարաբաղից մինչեւ Ալագյազ, այսինքն ամբողջ տարածքը, որը չի ընկել թուրքական օկուպացիայի տակ, վերահսկվում է հայկական կառավարության կողմից» (6):
Օրինակները կարելի է շարունակել:
Իհարկե, վերը նշված հրապարակումները չէին կարող վրիպել արխիվի հետ աշխատող ադրբեջանցի մասնագետի աչքից, սակայն մի կողմ թողնելով ամերիկյան թերթի բազմաթիվ հոդվածները հայկական Ղարաբաղի մասին` ադրբեջանական կողմը ընտրել ու շրջանառության մեջ է դրել մամուլի հաղորդագրությունը, որտեղ իբր «պատմականորեն ապացուցվում է Ղարաբաղի Ադրբեջանին պատկանելիությունը» (չնայած Ադրբեջանի մասին այդտեղ խոսք անգամ չկա): Սա այլ կերպ, քան սեփական հասարակության դիտավորյալ ու նպատակաուղղված խաբեություն, չես անվանի:
Նշենք նաեւ, որ բուն Ադրբեջանի մասով հոդվածների որոնումը բավական ուշագրավ արդյունքների է հանգեցնում: Մինչեւ 1918թ. ամերիկյան հեղինակավոր պարբերականի եւ ոչ մի հոդվածում «Ադրբեջան» տեղանունը չի գործածվել որպես տեղանուն այն տարածքի համար, որ զբաղեցնում է ներկայիս Ադրբեջանական Հանրապետությունը: Մինչեւ 1918թ-ը «Ադրբեջան» անվան տակ ընկալվում էր Պարսկաստանի հյուսիսային մասը, բայց ոչ երբեք Ապշերոնը, առավել եւս Ղարաբաղը: Ինչ վերաբերում է «ադրբեջանցի» էթնոնիմին, ապա այն ընդհանրապես չի հանդիպում տվյալ ժամանակաշրջանի եւ ոչ մի հրապարակման մեջ` 19-րդ դարի կեսերից մինչեւ 20-րդ դարի կեսերը ներառյալ: 1918-1920թթ-ին «Նյու Յորք թայմզը» գրել է կովկասյան թաթարների կամ ավելի ընդհանրական մահմեդականների մասին:
Բայց այդ մասին «Day.az»-ը, բնականաբար, լռել է:
Հղումների ցանկ.
2. «Էխո» 17.02.2005 ""Հայաստան" կազմակերպությունը պահանջում է մահապատժի ենթարկել Ռամիլ Սաֆարովին Երեւանում"
3. «Bolsheviki marching to join the Turks», «New York Times», July 26, 1920.
4. «New situation in Turkey», 17.03.1918, «New York Times»
5. «Turkish army moves to destroy the Armenians», 31.07.1919, «New York Times»
6. «Greeks said to plan new drive on Turks», by Edwin James, «New York Times». 16.03.1921.
  
 

ԼՂՀ ԱԳՆ ղեկավար.<<Կարգավորման անկյունաքարը Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցն է>>

<<Եթե համառոտ բնութագրելու լինենք զինադադարի 15 տարիները, ապա  դրանք Ղարաբաղի պետականության կազմավորման շարունակությունն ու դինամիկ համակարգի ձեւավորումն էին, որն այսօրվա դրությամբ ապացուցել է իր կենսունակությունը>>:

Այդ մասին հայտարարել է ԼՂՀ արտաքին գործերի նախարար Գեորգի Պետրոսյանը Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության հանրային հեռուստատեսության <<Վեստնիկ>>/Լրաբեր/ հաղորդմանը տված հարցազրույցում:

<<Անշուշտ ամեն ինչ չէ որ մեր ուզածի պես կատարյալ է դասավորվում, սակայն մեզ հաջողվել է լուծել, իմ կարծիքով, ամենակարեւոր խնդիրները. բանակ ենք ստեղծել, որը անվտանգության ամենահիմնական երաշխիքն է, կառուցել ենք պետական կառավարման ներքին համակարգ: Եւ այս ամենը, փաստորեն, տեղի է ունեցել պատերազմի եւ հետպատերազմյան զինադադարի պայմաններում>>, - նշել է ԼՂՀ արտաքին գերատեսչության ղեկավարը:

Միաժամանակ Գեորգի Պետրոսյանը ընդգծեց, որ ղարաբաղյան կողմի համար կարգավորման անկյունաքարը Լեռնային Ղարաբաղի ապագա կարգավիճակի հարցն է:  

18. 05.2009

<<Անհրաժեշտ է ամրագրել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության եւ Ադրբեջանի Հանրապետության փոխադարձ ճանաչումը>> 
ԼՂՀ Արտաքին գործերի նախարար Գեորգի Պետրոսյանի պատասխանները ԶԼՄ-ների  հարցերին 
Վերջերս BBC լրատվական գործակալության լրագրողի հետ հարցազրույցի ժամանակ Ադրբեջանի ԱԳՆ ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցը կարող է քննարկվել միմիայն մի շարք տարածքների հանձնման եւ ադրբեջանցիների`Լեռնային Ղարաբաղ վերադարձի դեպքում: Ինչպիսի՞ ն է ԼՂՀ դիրքորոշումը այս հարցի վերաբերյալ: 
Այդ դրույթը ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության պատճառների, էության եւ հետեւանքների նենգափոխման իմաստով Ադրբեջանի քաղաքականության ավանդական մոտեցման արտացոլումն է:
Մեր տեսանկյունից ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության վերջնական կարգավորման հիմքեր ստեղծելու եւ տարածաշրջանում կայուն խաղաղություն հաստատելու համար անհրաժեշտ է, նախ եւ առաջ, ամրագրել Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության եւ Ադրբեջանի Հանրապետության փոխադարձ ճանաչումը եւ հակամարտությունը ռազմական ճանապարհով լուծելու փորձերից հրաժարումը: Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության եւ Ադրբեջանի Հանրապետության փոխադարձ ճանաչումը եւ ռազմական արկածախնդրությունից հրաժարումը պետք է դառնան բանակցությունների մեկնակետը, եւ ոչ թե վերջնակետը:
Նման մոտեցումը թույլ կտա բարենպաստ պայմաններ ստեղծել  ավելի բարդ խնդիրների լուծման համար` տարածքների, փախստականների, սահմանների: Դրանք պետք է լուծվեն փոխադարձ հիմքի վրա եւ խաղաղ գործընթացի հետ համաժամանակ: Այս խնդիրների շարքում առանցքայինը նախկին Ադրբեջանական ԽՍՀ-ից հայ փախստականների հարցն է: Ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման համատեքստից հայ փախստականների բացառումը, նրանց օրինական իրավունքները լռության մատնելը մի ճանապարհ է, որ ոչ մի տեղ չի տանում: Առանց Ադրբեջանական ԽՍՀ-ից հայ փախստականների խնդրի լուծման` անհնար է լուծել որեւէ այլ փախստականների խնդիր, ինչպես նաեւ մի շարք այլ հարցեր: 
Ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորման սատարման հարցով Վիեննայում կայացած հասարակական հավաքի ժամանակ, որին մասնակցում էին նաեւ Ադրբեջանի, Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի ներկայացուցիչներ, ԵԱՀԿ ՄԽ ֆրանսիացի համանախագահ Բեռնար Ֆասյեն հայտարարել է, թե <<նոր պատերազմի  կարող են հանգեցնել ինչպես Լեռնային Ղարաբաղի`որպես անկախ պետության ճանաչումը, ինչին անգամ Հայաստանը չի գնում, այնպես էլ այդ տարածքը Ադրբեջանին անպայման վերադարձնելու փորձը>>: Ինչպե՞ ս եք դիտարկում ԵԱՀԿ ՄԽ ֆրանսիացի  համանախագահի այսօրինակ դրույթը: 
Մենք կտրականապես համաձայն չենք այն պնդմանը, թե նոր պատերազմի կարող է հանգեցնել, այդ թվում Լեռնային Ղարաբաղի`որպես անկախ պետության ճանաչումը: Նոր պատերազմի կարող է հասցնել նաեւ համաշխարհային քաղաքականության կենտրոնների հանդուրժողական վերաբերմունքը պատերազմ հրահրողի նկատմամբ, ինչը ստեղծում է մի պարադոքսալ իրավիճակ, երբ պաշտոնական Բաքվի կողմից խաղաղության հասցեին հնչող անմիջական սպառնալիքներն, ըստ էության, շոշափելի քաղաքական եւ իրավական պատասխանատվություն չեն առաջացնում: Այդօրինակ քաղաքականությունը  կամրապնդի լոկ Ադրբեջանի վերնախավի համոզմունքը իր անպատժելիության հարցում, ինչն էլ տարածաշրջանի խաղաղության հիմնական սպառնալիքն է:
Ժամանակին Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության նկատմամբ Ադրբեջանի ագրեսիային ոչ պակաս չափով նպաստեց այն,  որ 1991-92թթ. միջազգային հանրությունը ճանաչել է Ադրբեջանի անկախության իրավունքը եւ չի ճանաչել Լեռնային Ղարաբաղի նույնպիսի իրավունքը, չնայած Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը եւ Ադրբեջանի Հանրապետությունը կազմավորվել են նախկին Ադրբեջանական ԽՍՀ-ից`համընդհանուր իրավական նորմերով: Այդ քաղաքականության շարունակումը եւ հատկապես Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության անկախության ճանաչման ցանկացած հակազդեցություն լուրջ վտանգ են ներկայացնում տարածաշրջանի խաղաղությանն ու կայունությանը, քանի որ Ադրբեջանի մոտ այնպիսի թյուր կարծիք է ձեւավորվում, թե նոր ռազմական արկածախնդրությունը կարող է անպատիժ մնալ:
Այս առումով կարեւոր ենք համարում ընդգծել, որ համաշխարհային քաղաքականության կենտրոնների հրաժարումը կողմերի գործողությունների հանդեպ <<հավասարության մոտեցման>> բանաձեւից` թույլ կտա ոչ միայն ամրապնդել մեր վստահությունը իրավիճակը  արդարացի եւ անաչառ գնահատելու նրանց ընդունակության մեջ, այլ նաեւ կդառնա բանակցային գործընթացի առաջխաղացման գրավական: 
ԵԱՀԿ ՄԳ համանախագահը հայտարարել է նաեւ, որ <<ներկայումս առավել իրատեսական են հայ զինվորականների կողմից վերահսկվող տարածքների վերադարձը Ադրբեջանին, հաշվի առնելով անվտանգության երաշխիքները` Բաքվի եւ Երեւանի համար ընդունելի`Լեռնային Ղարաբաղի ժամանակավոր կարգավիճակի մշակումը: Հիմնախնդրի մյուս մասն այս պահին անլուծելի է եւ միայն 5-10 կամ 15 տարի անց, ադրբեջանական համայնքի վերադարձից հետո հնարավոր կլինի Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության ինքնորոշումը>>: Ինչպե՞ ս կմեկնաբանեիք այս դիրքորոշումը: 

Պարոն Ֆասյեն հրապարակել է տարրեր, այսպես կոչված <<բազային սկզբունքներից>>, որոնք ԵԱՀԿ ՄԳ համանախագահները առաջարկում են քննարկել Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահներին: Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջեւ խորհրդատվությունները տվյալ սկզբունքների վերաբերյալ   անցնում են <<ոչինչ համաձայնեցված ու լուծված չէ, քանի դեռ ամեն ինչ  համաձայնեցված ու լուծված չէ>> բանաձեւով:  Այդ իսկ պատճառով, ներկա փուլում, կարծում ենք, վաղաժամ է մեկնաբանել այդ քննարկումների աշխատանքային տարրերը, որոնք  կարող են նաեւ վերջնականապես այնպես չձեւակերպվել, ինչպես որ ներկայացրել են համանախագահները: Հետեւաբար, երբ որ տեսանելի լինեն քննարկումների կոնկրետ արդյունքները, այն ժամանակ էլ  կգնահատենք, թե որքանով են դրանք ընդունելի մեր ժողովրդի համար եւ արդյո՞ ք առհասարակ իրագործելի են: Առանց Լեռնային Ղարաբաղի դիրքորոշումը հաշվի առնելու`սկզբունքորեն անհնար է հասնել հակամարտության վերջնական կարգավորման ու տեւական խաղաղության: 

02.04.2009

THE ARMENIAN REPORTER 

Արցախի շահերի  պաշտպանությունը Միացյալ նահանգներում

Վարդան Բարսեղյան, ԼՂՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ
Տպագրվել է 2009թ. մարտի 7-ին,
/թարգմանությունը անգլերենի  բնօրինակից/


Ստեփանակերտ, Լեռնային Ղարաբաղ: Մոտավորապես մեկ տասնամյակ (օգոստոս 1999 - հունվար 2009)ԱՄՆ-ում ԼՂՀ մշտական ներկայացուցիչ(դեսպան) աշխատելուց հետո, Նախագահ Բակո Սահակյանը առաջարկեց ինձ վերադառնալ Արցախ եւ շարունակել իմ գործունեությունը ԼՂՀ արտաքին գործերի նախարարությունում`նշանակելով ինձ նախարարի տեղակալ:

Օգտվելով այս լրատվամիջոցի ընձեռած հնարավորությունից, կցանկանայի նախ եւ առաջ իմ երախտիքի խոսքը հայտնել բոլոր նրանց, ովքեր աջակցել են Միացյալ նահանգներում Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության գրասենյակի (Արցախի դեսպանատան) աշխատանքներին եւ իրենց բարյացկամ վերաբերմունքն են ցուցաբերել ինձ ու իմ ընտանիքին այս ամբողջ տարիների ընթացքում: Շատ կցանկանայի շարունակել կապ պահպանել մեր բոլոր բարի կամեցողների հետ եւ ավելի հաճախակի տեսնել ձեզ Արցախում:

Այս մեկնաբանության միջոցով կցանկանայի ամփոփել մեր որոշ ձեռքբերումները եւ ուշադրություն հրավիրել Միացյալ նահանգներում Արցախի դիվանագիտական առաքելության ապագայի վրա, որն այժմ ղեկավարում է իմ բանիմաց փոխարինող  Ռոբերտ Ավետիսյանը:

Վաշինգտոնում իմ պաշտոնավարման տարիներին մեր աշխատանքի կենտրոնում էին գտնվում Արցախի քաղաքական եւ տնտեսական շահերի պաշտպանությունն ու առաջխաղացումը Միացյալ նահանգներում, մեր երկու երկրների միջեւ կապերի ընդլայնումն ու տարածաշրջանի խաղաղությանը, ժողովրդավարությանն ու բարեկեցությանն ուղղված մեր ընդհանուր նպատակների խթանումը:

Մենք աշխատանքներ ենք տարել Պետդեպարտամենտի, Կոնգրեսի, քաղաքական եւ ակադեմիական շրջանակների, լրատվամիջոցների եւ Ամերիկայի հայկական համայքնի հետ` ուղղված ազատության մեջ ապրելու եւ ագրեսիայից պաշտպանվելու`Արցախի նկրտումների սատարմանը, պատերազմի հետեւանքով Արցախի քայքայված ենթակառուցվածքների վերականգնմանն ուղղված մարդասիրական եւ ներդրումային ծրագրերի օժանդակմանը, ինչպես նաեւ տնտեսության զարգացման խթանմանը:

Մենք սերտորեն համագործակցել ենք Կոնգրեսում մեր համախոհների եւ Վաշինգտոնի հայ-ամերիկյան կազմակերպությունների հետ`Լեռնային Ղարաբաղին տրամադրվող Միացյալ նահանգների անմիջական տնտեսական աջակցությունը շարունակելու ու հետագա ծավալումն ապահովելու համար: Գոհացուցիչ է տեսնել, որ 2009 ֆինանսական տարում Կոնգրեսը մինչեւ 8,000,000 ԱՄՆ դոլար է հատկացրել Լեռնային Ղարաբաղում օգնության ծրագրեր իրականացնելու համար: Իմ շնորհակալությունն եմ հայտնում Միացյալ նահանգների կառավարությանը եւ ամերիկյան ժողովրդին նման կարեւոր աջակցության համար:

Ինչ վերաբերում է քաղաքական դաշտին, մենք Կոնգրեսի անդամներին շարունակաբար ցանոթացնում էինք Արցախի ազատության համար շարունակվող պայքարին: Արդյունքում Ներկայացուցիչների պալատի մոտ 100 անդամներ ստորագրեցին մի նամակ, որով պահանջում էին Միացյալ նահանգների նախագահից ուշադրություն սեւեռել Արցախի առաջընթացին եւ նպաստել Միացյալ նահանգների  կողմից Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության պաշտոնական ճանաչմանը: Համագործակցելով հայ-ամերիկյան կազմակերպությունների եւ Կոնգրեսի մեր ընկերների հետ, մենք կազմակերպել ենք Արցախին նվիրված մի շարք պառլամենտական միջոցառումներ, իրար կողքի ենք հավաքել Կոնգրեսի անդամներին, մարդու իրավունքների հայտնի պաշտպանների ու իրավաբանների, հարյուրավոր ակտիվիստների:

Գրասենյակը կազմակերպել եւ իր նպաստն է ունեցել ԼՂՀ բարձր պաշտոնյաների տասնյակ այցելություններին Միացյալ նահանգներ: Այդ թվում նաեւ երկկողմ այցեր, ներառյալ Հայաստան Համահայկական Հիմնադրամի շրջանակներում տեղի ունեցող ամենամյա տելեթոնները, որոնց շնորհիվ ավելի քան 150 միլիոն դոլարի ենթակառուցվածքային ծրագրեր են իրականացվել Արցախում եւ Հայաստանում:

Ձգտելով բարձրացնել միջազգային հանրության իրազեկությունը մեր ազատության պայքարի վերաբերյալ` մենք ստեղծեցինք առաջին համապարփակ անգլերեն լեզվով էլեկտրոնային կայքը Արցախի մասին /www.nkrusa.org/: Այս կայքի շնորհիվ մենք բազմաթիվ բարի կամեցողների հանդիպեցինք աշխարհով մեկ: Այս նոր ընկերներից ոմանք մի շարք բարեգործական ծրագրեր են իրականացրել Արցախում, շատերը առաջարկել են իրենց փորձն ու ժամանակը:

Չմոռանալով մեր քարոզչական ջանքերում ժամանակակից լրատվամիջոցների կարեւորության մասին, մենք ստեղծեցինք ArtsakhOnline, YouTube հեռուստաալիքը: Մեր առաջին թողարկումներում ցուցադրվեց Լոս Անջելեսցի ռեժիսոր Փիթեր Մուսուրլյանի հետ համատեղ նկարահանած <<Պայքար ազատության համար>> կարճամետրաժ վավերագրական ֆիլմը, որը դիտվել է 10,000 անգամ:

1999թ-ից լույս է տեսնում ամենամսյա տեղեկագիրը, որը տպագիր տեսքով տարածվում է Վաշինգտոնում, Միացյալ նահանգներում եւ ամբողջ աշխարհում: Տեղեկագիրը մատչելի է նաեւ օն-լայն տարբերակով: Անցյալ տարի տեղեկագիրը փոխակերպվեց ավելի հաճախ հանդիպող էլեկտրոնային ձեւաչափի, որը տարածվում է էլեկտրոնային փոստով:

Մեր գրասենյակը հետեւում էր նաեւ հիմնական տեղեկատվական թողարկումներին` անհրաժեշտության դեպքում արձագանքելով Արցախի վերաբերյալ խեղաթյուրումներին եւ միեւնույն ժամանակ առաջարկելով օբյեկտիվ տեղեկատվություն: Խմբագիրներին ուղղված իմ նամակները բազմիցս հայտնվել են Washington Post, Washington Times, Wall Street Journal, եւ Christian Science Monitor պարբերականներում: Վաշինգտոնում մեր աշխատանքը լուսաբանվում էր Washnigton Diplomat-ի, Diplomatic Traffic-ի, Voice of America-ի /Ամերիկայի ձայն/ եւ Eurasia Net-ի կողմից:

Հնարավորություն եմ ունեցել ելույթ ունենալ Հարվարդի` Քենեդու անվան կառավարական դպրոցում, Տեխասի համալսարանում, Տորոնտոյի`Զորյանի ինստիտուտում, եւ այլուր: Իմ ղեկավարման տարիներին գրասենյակը նպաստել է փորձագիտական հետազոտությունների, համաժողովների, դեպի Արցախ այցելությունների եւ Արցախի մասին հրատարակությունների իրականացմանը:

Մենք սերտորեն աշխատել ենք Դետրոյտում հիմնադրված Երեխաների օգնության հիմնադրամի եւ այլ աջակիցների հետ, որոնց հովանավորությամբ Արցախի տասնյակ երեխաներ, ինչպես նաեւ վիրավոր վետերաններ բժշկական օգնություն են ստացել: Մենք նաեւ Արցախում մարդասիրական ծրագրեր իրականացնելու համար բարեգործներ ենք գտել:

Վերջերս, Հայկական ընդհանուր բարեգործական միության/ՀԸԲՄ/ եւ Ամերիկացիները Արցախին կազմակերպության համագործակցությամբ մենք կազմակերպեցինք մի շարք մասնագիտական ուսուցողական սեմինարներ ԼՂՀ պաշտոնյաների համար: Առաջին դասընթացը հաջողությամբ ավարտվեց անցյալ ամառ, երկրորդը, որը կենտրոնացած է արդյունավետ հաղորդակցման եւ հակամարտությունների լուծման վրա, ներկայումս ընթանում է Ստեփանակերտում:

Հարյուրավոր ընկերներ` հայեր եւ այլազգիներ, կանգնած էին գրասենյակի կողքին այս ամբողջ տարիների ընթացքում, ֆինանսական օգնություն են ցուցաբերել, իրենց փորձն ու ժամանակն են առաջարկել եւ նպաստել են մեր ընդհանուր նպատակների առաջխաղացմանը:

Իմ կառավարության անունից կրկին անգամ շնորհակալություն եմ հայտնում Ամերիկայի հայկական համագումարին, Քաֆեսջյան ընտանիքի հիմնադրամին, Հայկական ընդհանուր բարեգործական միությանը, Ամերիկայի հայկական միսիոներական միությանը եւ նրանց ղեկավարությանը այս տարիների ընթացքում կարեւոր ֆինանսական եւ տեխնիկական աջակցություն ցուցաբերելու համար: Հատուկ շնորհակալություն Արմեն Կանայանին Stratomedia-ից իր անխոնջ կամավորական ջանքերի համար` ուղղված մեր կայքի զարգացմանն ու սպասարկմանը: Ուզում եմ նաեւ առանձնացնել Ջոան Աբլետին ու Էմիլ Սանամյանին իրենց աջակցության համար:

Սա մեր կատարած աշխատանքի համառոտ ցուցակն է: Ինչպիսի՞ն կլինեն Ամերիկայում Արցախի շահերի պաշտպանությանն ուղղված մեր հետագա ջանքերը:

Ինչպես ցանկացած այլ հաստատության դեպքում, մեր գրասենյակի զգալի ֆինանսական ապահովությունը գերակա խնդիր է մնում` ոչ միայն գրասենյակի պահպանման, այլ նաեւ մեր աշխատանքները ծավալելու համար: Ժամանակն է, որ Արցախի դիվանագիտական ներկայացուցչությունը իր սեփական տանիքն ունենա Վաշինգտոնում:

Ուշադրության կենտրոնում պետք է մնան մեր քաղաքական հարցերը: Միացյալ նահանգները շարունակում են մնալ համաշխարհային առաջնորդ եւ Լեռնային Ղարաբաղի խաղաղ գործընթացի գլխավոր միջնորդներից մեկը, եւ դա նշանակում է, որ անհրաժեշտ է երկարատեւ ու խորը կապեր ունենալ Միացյալ նահանգների կառավարության բոլոր ճյուղերի հետ: Կոնգրեսում դա նշանակում է կապ պահել ինչպես մեր ընկերների, այնպես էլ հակառակորդների հետ, ինչպես մենք դա անում էինք անցյալում:

Արցախի մասին միաձայն խոսելը կարեւոր է պայման է հաջողության հասնելու համար: Համագործակցելով Հայաստանի դեսպանատան եւ Վաշինգտոնի հայ-ամերիկյան կազմակերպությունների հետ` մենք ստեղծել ենք Արցախին առնչվող այս ընդհանուր օրակարգը.1.Միացյալ նահանգների եւ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության միջեւ հարաբերությունների ընդլայնում; 2.Միացյալ նահանգների կողմից Արցախին տրամադրվող անմիջական օգնության շարունակություն`մարդասիրական ծրագրերից անցնելով զարգացման ծրագրերի; եւ 3. տարածաշրջանում խաղաղության երաշխավորում:

Արցախը եւ Միացյալ նահանգները ունեն ազատության, ժողովրդավարության եւ խաղաղության համընդհանուր արժեքներ: Մենք երկուսս էլ անցել ենք դաժան պատերազմների միջով/որոնք, սակայն, 200 տարվա տարբերություն ունեն/ `օտար բռնապետությունից ազատվելու, մեր սեփական ճակատագիրը ինքներս տնօրինելու եւ ազատության, հավասարության ու բոլորի համար արդարության հեռանկարը վայելելու համար:

Կիսելով շատ ժամանակակից մարտահրավերներ, մենք նաեւ մասնակից ենք խաղաղության եւ տնտեսական զարգացման ընդհանուր ծրագրերի առաջխաղացմանը: Սա հիանալի հիմք է Միացյալ նահանգների եւ Լեռնային Ղարաբաղի միջեւ հարաբերությունները այլ մակարդակի հասցնելու համար`ապահովելով անխափան հաղորդակցություն եւ համագործակցություն:

Արցախին տրամադրվող Միացյալ նահանգների տնտեսական օգնության ծավալումը, մարդասիրական ծրագրերից անցնելով զարգացման ծրագրերի, անչափ կարեւոր է Հարավային Կովկասի բոլոր երկրներին`պատերազմի հետեւանքով քայքայված ենթակառուցվածքների վերականգնմանն ուղղված հավասար հնարավորություններով ապահովելու, ինչպես նաեւ փախստականների ու ներքին տեղահանված անձանց օգնություն տրամադրելու ու կայուն տնտեսական զարգացում երաշխավորելու առումով: Խմելու ջուրը, առողջապահությունը եւ ականազերծումը մեր գերակա խնդիրներից ամենաառաջնայինն են եւ Արցախը շարունակելու է հանդես գալ որպես արդյունավետ ու պատասխանատու գործընկեր` օգնության բոլոր ծրագրերին աջակցելու համար:

Միեւնույն ժամանակ, հաշվի առնելով մեր հակառակորդի եղեռնատենչ հայտարարություններն ու աճող հնարավորությունները, կարելի է ասել, որ հայ ազգի նկատմամբ նոր ագրեսիայի հնարավորությունը դժբախտաբար դեռեւս իրատեսական է:  Մենք վստահ ենք ինքներս մեզ պաշտպանելու կարողության մեջ, սակայն մեր դիվանագիտության առաջնահերթ խնդիրը պետք է լինի նոր պատերազմի կանխարգելումը, ներկայիս անջրպետի երկու կողմերի մարդկանց կյանքի պաշտպանությունը եւ բոլորի համար խաղաղ ապագա կառուցելու հեռանկարը:

Արցախի վեհ պայքարը շարունակվում է քաղաքական, դիվանագիտական, տնտեսական, տեղեկատվական եւ մշակութային դաշտերում: Միեւնույն նպատակի շուրջ համախմբումը եւ աշխատանքը մեր անխափան հաջողության հիմնական բանալին են Վաշինգտոնում եւ ընդհանրապես աշխարհի տարբեր երկրներում: 

Բովանդակություն՝

Արտաքին գործերի նախարարություն
Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն
ԼՂՀ, Ստեփանակերտ, Ազատամարտիկների 28
Հեռ: (+374 47) 9 44087,
Ֆաքս: (+374 47) 9 71551, Web: www.nkr.am
Բոլոր իրավունքները պահպանված են. © 2008
Ստեղծված է Ghazanchyan.com